Het is wat onverwacht, maar de wereld van vrije en open source ontwikkelaars is de volgende plaats waar het feminisme haar intrede doet. De FOSS gemeenschappen zullen zichzelf juist als de voorvechters van vrij, open en transparant beschouwen, gemeenschappen met een meritocratische structuur waar je wordt beoordeeld op basis van jouw vaardigheden en talenten, niet om wie je bent of wie je kent. Toch? Helaas niet. In het kielzog van de Gran Canaria Desktop Summit kreeg de grootmeester van de vrije software, Richard Stallman, stevige kritiek omdat hij een opmerking had gemaakt die als seksistisch werd beschouwd. Deze week was het Mark Shuttleworth, over het algemeen toch als zeer correct te boek staand, die in de vuurlinie terecht kwam. De reden? Een opmerking tijdens zijn LinuxCon keynote welke hij waarschijnlijk grappig vond maar welke neerbuigend was voor vrouwen. De scherpe reacties richting Stallman en Shuttleworth zijn geen toevallige gebeurtenissen. De vrouwen van de FOSS wereld laten merken dat zij er zijn. En de mannen kunnen maar beter de oren spitsen. In plaats van het wekelijks overzicht staan we deze week stil bij de feministische golf in de FOSS wereld.

Wat is er aan de hand?

Bruce Byfield verontschuldigde zich bijna voor het schrijven van het artikel "Richard Stallman, Leadership, and Sexism". Hij had gemerkt dat in verschillende weblogs Stallman werd beschuldigd van seksisme, maar dat de normaliter uitgesproken vrije software media in alle talen zwegen. Bruce had er ook moeite mee te achterhalen wat RMS nu precies had gezegd op de Gran Canaria Desktop Summit. In ieder geval hadden sommigen in het publiek de opmerkingen gehoord en ze als seksistisch bestempeld. Matthew Garrett publiceerde de tekst van de gewraakte presentatie. De woorden die het label 'seksistisch' kregen waren onderdeel van de Saint Ignucius act van Stallman:

And we also have the cult of the virgin of emacs. The virgin of emacs is any female who has not yet learned how to use emacs. And in the church of emacs we believe that taking her emacs virginity away is a blessed act.

Garrett kwam tot twee conclusies. Moeten we Stallman zien als een seksist? Dat ook weer niet, maar voor iemand die stelt een positieve grondhouding te hebben richting vrouwen was dit wel een behoorlijk gebrek aan tact en inzicht.

One of the frequent counterarguments against this being sexist is that RMS has often spoken out against sexism. It's very easy to claim to be free of sexism. It's much harder to perform the degree of introspection required to understand whether any of your actions are motivated by viewing genders differently. Do I believe that Richard is attempting to deliberately denigrate women? Not in the slightest. But I also don't believe that someone entirely gender-blind would have made the above joke.

David Schlesinger confronteerde Stallman hiermee in een e-mail bericht. Dit bericht en het antwoord werden online gezet. De essentie van het antwoord: 'hé, het was maar een grapje'. Byfield haalt er een ander incident bij, ditmaal in de presentatie "Perform like a pr0n star" van Matt Aimonetti tijdens Golden Gate Ruby Conference in april 2009. Matt verontschuldigde zich voor zijn presentatie, al is het interessant te zien hoe hij dat deed (onderstreping van mij):

Now that I have explained my view point as clearly as I can, I would also like to express my sincere regret that this situation has brought bad publicity to Rails and the loss of one of the Activism team members. I understand how people who are concerned about gender equality could have taken my presentation badly and misjudge my intentions, if they did not know me.

Kirrily Robert schreef vervolgens een artikel over het aanbieden van excuses en kwam met suggesties hoeveel beter Matt dit aangepakt zou kunnen hebben.

Byfield ging op 9 september 2009 op herhaling met het artikel "Sexism: Open Source Software's Dirty Little Secret". De directe aanleiding was de aankondiging dat de Free Software Foundation een minitop Women in Free Software ging organiseren. Bruce voegt ditmaal enkele feiten aan het verhaal toe:

• in de gesloten software wereld vinden we 28% vrouwen bij projecten, in de vrije software wereld is dat 1.5% (ja, er staat een punt tussen);
• bij Drupal and KDE maken vrouwen 12% uit van de groep bijdragers;
• in de besturen van belangrijke FOSS projecten zijn nauwelijks vrouwen te vinden. Geen vrouwen bij de Free Software Foundation en Linux Foundation. Bij GNOME en KDE vinden we in iedere bestuur één vrouw.

Katherine Noyes nam hier het stokje van Byfield over en schreef "Is sexism rampant in FOSS?". Zij verzamelde reacties rond het onderwerp, zowel de meer emotionele als de wat beter geformuleerde reacties. Daarin werd verwezen naar het onderzoek van Yuwei Lin, uitgevoerd in 2005, "Inclusion, diversity and gender equality: Gender Dimensions of the Free/Libre Open Source Software Development" (PDF). De volgende hoofdpunten werden opgevoerd:

• De cultuur van flink doorhalen bij het schrijven van code
• Een gebrek aan 'mentoren' en rolmodellen
• Discriminerend taalgebruik, zowel online als offline
• A gendered text-based environment (wie kent een soepel lopende vertaling?)
• Het gebrek aan een positief vrouwgericht beeld bij FOSS ontwikkeling
• Een mangericht en competitief wereldbeeld
• Geen ondersteuning door en begrip van vrouwelijke lotgenoten

De algehele conclusie was dat de FOSS wereld te veel een mannenwereld is, waar seksistische opmerkingen, stevige taal en sarcasme een normaal onderdeel zijn van wat werd beschreven als de 'sportkantine'-cultuur.

De misstap van Mark Shuttleworth werd naar buiten gebracht in een open brief geschreven door Kirrily Robert. Robert heeft moeite met Shuttleworth's opmerking dat Linux 'lastig is uit te leggen aan meisjes'. Kirrily weet waar ze over praat. Zij is begonnen met het Geek Feminism Blog en heeft op OSCON een goed ontvangen presentatie over het onderwerp gegeven. Haar belangrijkste argument? Als Mark het FOSS nieuws een beetje had gevolgd, had hij wel twee keer nagedacht alvorens zijn opmerking te plaatsen:

2009 is shaping up to be a watershed year for women in open source. We have seen numerous high profile incidents where men have made remarks in conference presentations which have dismissed, marginalised, or upset women; we’ve seen an increase in discussion on blogs, mailing lists, and twitter/identica; many conferences have invited speakers (including myself) to keynote on the subject of inclusivity and diversity; and a number of efforts towards recruiting and supporting a more diverse open source community have been launched. In light of the attention the subject has been getting of late, your comment at LinuxCon seems oblivious at best, and only serves to further damage the Linux community’s reputation.

Voor de vrouwelijke eigenaar van Tuxmachines was dit aanleiding voor de bijdrage "Boycott Ubuntu". Ze geeft eerlijk toe op andere gronden niet gelukkig te zijn met Ubuntu, maar het interessante is welke reactie de opmerking van Shuttleworth bij haar teweeg heeft gebracht. Ze was het gewoon zat zichzelf aan te passen bij de macho cultuur in de FOSS wereld, het maar van zich af te schudden als 'het blijven mannen'.

This attitude stayed with me throughout my life. So, when women were being insulted and treated like sex objects in FOSS, I accepted that's just the way men are. They've always been that way and they always would.

But when someone of such prominence insults the intelligence of women, I think things have gone too far. Sure, I don't like what he said, but I still defend his right to say it. But if he wants to act like a misogynist perhaps it's time to enact a action I've always wanted to do here at tuxmachines.

Sam Varghese had zijn reactie op de open brief snel klaar, in het volle besef dat hij niet direct als de grote ondersteuner van vrouwenrechten wordt gezien:

I'm sure I'll be shouted down too - but it doesn't bother me one whit simply because this whole argument is never rational, it's overly emotional.

Ter verdediging voert hij een eerder geschreven artikel aan over seksisme in het Debian project. Roy Schestowitz, die toch al heel wat tijd heeft gestoken in het aanvallen van Ubuntu op het standpunt inzake Mono, heeft niet het gevoel dat de oproep om Ubuntu te boycotten gerechtvaardigd is:

In my humble assessment, the biggest problem Free software might be facing is software patents; womanisers, resistance to feminism and misogynists are true issues, but they exist in many aspects of computing; they are not exclusive to Free software or specific to particular distributions of software and there is nothing about “closed” or “open” in the software sense which implies openness or closeness when it comes to other religions, sexes, races, and nationalities.

Zou ik het vrijelijk moeten vertalen (en waarom zou ik het niet doen), dan zou zijn reactie iets worden als: "Sorry meiden, zo is het leven, maak je er niet te druk om, er zijn belangrijker zaken die geregeld moeten worden".

Is er sprake van seksisme in de FOSS wereld?

Het antwoord op deze vraag moet toch echt zijn: "Ja, er is een probleem". Het beeld dat naar voren komt in de verschillende artikelen en de commentaren op die artikelen is niet rooskleurig. De meerderheid van de reacties laat zich opdelen in twee categorieën. De eerste is de "Er is geen sprake van structureel seksisme in de FOSS wereld, het zijn incidenten"- categorie. De tweede categorie is "Het is een probleem omdat de vrouwen er een probleem van maken", vaak vergezeld van de "We vinden het jammer dat jullie er zo heftig op reageren, maar we beloven ons best te doen"-reactie.

De reacties van Hans Bezemer zou ik onder de tweede categorie scharen. Hij nam stelling in twee artikelen: "Feminism's dirty little secret" en "Succesful women in FOSS and IT".

Well, for the record: I'm not an anti-feminist. I consider myself to be a FOSS proponent and there is only one thing that counts to me: great code. I don't care whether you are black or white, atheist or Christian, male or female. I don't check the "About" boxes before I give my judgment. Great code is just great code. It's what FOSS is all about: meritocracy. Because I'm convinced that is the real driving force of FOSS, not "sexism" as some are trying to make us believe.

In zijn tweede bijdrage voert hij vrouwen op dit het oneens zijn met de feministische insteek richting FOSS. Hans is niet gelukkig met Carla Schroder, redacteur van Linux Today, die -zo stelt hij- het onderwerp seksisme in FOSS op de agenda zet zonder op haar site ruimte te bieden voor afwijkende meningen. Dat is nogal een beschuldiging.

Carla beschrijft dan ook een FOSS wereld die niet echt prettig is:

Where to start...for me FOSS has been the best and the worst. Great people and great opportunities; and some of the worst twits ever. Being told I write great howtos for a girl, and that girls are naturally better at writing..not being able to get any Linux sys/network admin jobs when I know I'm way more qualified than the rude young white male twits that get hired...getting hit on, my body as a topic of conversation like I'm not even there, seeing rage flash in a man's eyes when I stand up to him, and that rage is not there for men...being ignored and dismissed and having to push a hundred times as hard to get recognition...for a time I used a man's name online because I was so tired of the garbage, and what a difference. Suddenly there was respect. If Linux and FOSS were not so cool and rewarding, if I were not so stubborn, I would have moved on to something else long ago. Because nobody should be expected to endure so much crap under any circumstances.

Staat de FOSS wereld hier alleen in? Nauwelijks, we vinden het probleem ook op andere maatschappelijke terreinen, maar moet het daarom maar geaccepteerd worden? Schroder wijst op het dieper liggende probleem dat voor haar zichtbaar wordt bij de sprekers voor LinuxCon. Een mooi programma met een breed scala aan -vooral mannelijke- sprekers:

I'm guessing some of my friends at the Foundation and at Linuxcon might be a bit upset with what I'm saying. They work hard and put a lot of themselves into the Foundation and Linux. That makes us even because I'm upset with them, because in this here year of 2009, well into the new millennium, it's ridiculous to be this tone-deaf towards women in Linux and FOSS.

De volgende feministische golf

Een ding is duidelijk, de FOSS vrouwen laten van zich horen en maken gebruik van iedere kans op het onderwerp seksisme in de FOSS wereld voor het voetlicht te brengen. Kirrily Robert, we hebben haar al een paar keer voorbij zien komen, deed dit op de O'Reilly Open Source Convention (OSCON) met haar Standing Out in the Crowd presentatie. Die presentatie is online te bekijken. Zij is ook verantwoordelijk voor het Geek Feminism Blog en de Geek Feminism Wiki. De OSCON presentatie werd goed ontvangen. Een aantal hoofdpunten:

• in de meeste technisch georiënteerde gemeenschappn zijn vrouwen in de minderheid, gemiddeld tussen de 10% en 30% deelname, 20% gemiddeld. In open source gemeenschappen zijn vrouwen een nog kleinere minderheid, gemiddeld 1.5%. De Perl gemeenschap kent 5% vrouwen, Drupal 10%.
• 80% van de vrouwen zegt dat er sprake is van seksisme in hun open source gemeenschap, 80% van de mannen zegt dat ze niets merken van seksisme.
• projecten met een duidelijk standpunt inzake diversiteit zijn in staat een bredere groep ontwikkelaars aan zich te binden.

Robert volstaat niet met het aanwijzen van het probleem, maar verschaft ook eenvoudige richtlijnen ter bevordering van diversiteit, en daarmee een meer vrouwvriendelijke sfeer, in FOSS gemeenschappen:

• Richt je op diversiteit, niet op programmeervaardigheiden ("Programmeren kan worden aangeleerd, passie en diversiteit niet");
• Leg het vast in een gedragscode (en houd je er aan);
• Maak gebruik van instrumenten waarmee de nieuwe teamleden van informatie worden voorzien;
• Transparantie.

Voor de leden van de FOSS gemeenschappen heeft Robert de volgende tips:

• Niet staren (vrouwen zijn gewoon normale mensen);
• Heb waardering voor alle bijdragen;
• Roep mensen ter verantwoording ("How do you tell if someone's being an asshole? Well, if there's a naked woman the project screen, that's a good sign.);
• Schenk aandacht aan je eigen gedrag en dat van anderen. Belangrijk aangezien 80% van de mannen niet eens weet dat het probleem van seksisme in hun gemeenschap bestaat.

De Women in Free Software minitop

De Women in Free Software minitop van 19 september betekende een volgende belangrijke stap voor deze feministische beweging in de FOSS wereld. De top werd geïnitieerd door drie vrouwen: Deborah Nicholson (FSF), Stormy Peters (GNOME Foundation) en Hilary Rettig. Even terzijde, Sam Varghese -die waarschijnlijk niet was uitgenodigd- waarschuwde wel dat we niet te veel moesten verwachten:

I'm not sure whether making this issue exclusively about gender will do much good. We might then end up with women joining FOSS projects in droves - only to be promptly pissed off by male developers who ask them about things like dress sense.

Het verslag van de minitop staat online zodat we onze eigen conclusies kunnen trekken. De stellingname is helder genoeg, het is een krachtige oproep een eind te maken aan seksisme:

Our objective is to increase women's participation in the free software movement and work to make sexism in person or online unacceptable within our community. Women represent less than 2% of the free software movement, yet our participation is a pre-requisite for the movements success. Having more women in our community advocating freedom will enrich our movement.

Vervolgens zien we een duidelijke SWOT analyse met een overzicht van korte- en lange termijndoelen. Er is nu een mailinglist over vrouwen in vrije software. En ja, ook mannen mogen zich inschrijven voor de mailinglist. De quote bij de lijst spreekt boekdelen:

"Why aren't more women involved in the movement to maintain and secure freedom for all computer users?" There is nothing particularly male about either computers or freedom -- and yet women account for fewer than 2% of our community.

Voor de korte termijn staat een grotere bijeenkomst gepland die in het voorjaar 2010 moet plaatsvinden. Deze bijeenkomst staat in het teken van vrije software en de rol die vrouwen zouden moeten spelen. De insteek is die van sociale rechtvaardigheid. Andere doelen zijn het samenstellen van een lijst van vrouwen die over het onderwerp presentaties en lezingen kunnen houden. De initiatiefnemers willen zich ook richten op het stimuleren van meisjes om met vrije software aan de slag te gaan en hen te begeleiden. Een van de lange termijn doelen raakt bij mij een positieve snaar. Er moet ook gekeken worden naar de ondervertegenwoordiging van andere groepen in de vrije en open source softwarewereld, naar ras, klasse, etniciteit en seksuele geaardheid.

Stormy Peters schreef naar aanleiding van de minitop het volgende over "We vinden het jammer dat jullie er zo heftig op reageren, maar we beloven ons best te doen"-reactie:

When talking about women in free software or political correctness in general, we seem to focus on saying things that "don't offend" the minority group. But that's not what it's about. It's about saying things that encourage people to join your group, that send the right message and represent our values. While not saying things that send them away. The focus should be on making the message welcoming, not on making the message "not offending."

Peters moedigt mannen eenvoudigweg aan na te denken voordat iets zeggen of doen waarvan zijn denken dat het grappig is:

Showing a woman in a bikini in your ad may not offend any women, but will it encourage them to join your project? If you are looking to bring women to your project, not showing the woman in a bikini is the first step. The next step - and the much harder one - is figuring out what to do to show them they are welcome.

Is dit nu een radicale feministische beweging?

De vrije en open source beweging, in het bijzonder het vrije deel ervan, heeft zich gekoesterd in het besef dat het om meer gaat dan technologie alleen. FOSS heeft altijd een sterke morele en ideologische component gehad waardoor ontwikkelaars, artiesten, wetenschappers, schrijvers etcetera zich aangetrokken voelden, maar -en zoveel is wel duidelijk- slechts weinig vrouwen. De extreme ondervertegenwoordiging van vrouwen in de FOSS wereld moet ons zorgen baren en ons tot actie aanzetten.

Als ik naar de vrouwen kijk die nu de kar trekken en een meer vrouwvriendelijke FOSS-wereld bepleiten dan zie ik geen radicale feministen. Het zijn vrouwen die een belangrijk punt op de agenda zetten. De presentatie van Kirrily Robert maakt een eind aan het 'zo is het leven' argument. Waar vrouwen in de bredere technologische wereld hun weg vinden, komen zij nauwelijks terecht in de vrije en open source wereld. De stellingname van de Women of Free Software minitop is niet radicaal vernieuwend of schokkend, het beschrijft een standpunt dat we in de rest van de wereld als normaal zijn gaan beschouwen en wat haar weg heeft gevonden in constitutionele wetgeving in tal van landen.

De voorstellen om de sfeer in projecten te verbeteren hoeven ook geen aardverschuiving te veroorzaken. Het gaat eenvoudigweg om sociale vaardigheden die in de bredere samenleving ook wel handig zijn. Toegegeven, de FOSS gemeenschappen hebben tot dusverre meer mannelijke, agressieve en meritocratische ('ik schrijf betere code dan jij') kenmerken vertoond. Maar we kennen ook genoeg voorbeelden van gedrag in de verschillende flame wars die in elke andere omgeving volstrekt onaanvaardbaar zouden zijn, hooguit aanvaardbaar in een kooigevecht.

Wat meer zorgen baart is de houding van sommige mannelijke deelnemers in het debat, samengevat in de twee categorieën reacties. Zowel Varghese als Bezemer vinden het bijvoorbeeld noodzakelijk te benadrukken dat ze niets tegen vrouwen hebben, of tegen feminisme in het bijzonder, alvorens verder te gaan met het "er is niets aan de hand" standpunt. Dat lijkt mij te veel een houding van "Ik heb veel respect voor vrouwen, pak jij even een biertje voor me". Als een radicale verandering noodzakelijk is, dan is het dit bagatelliseren van een serieus probleem. Waar de FOSS wereld technologie ontwikkelt voor de 21ste eeuw, voortgestuwd door een onderliggende ideologie van vrijheid, heeft de dominante mannelijke houding meer gemeen met de 19de eeuw.

De discussie zal ongetwijfeld nog een tijdje doorgaan. De alfa mannetjes van de FOSS wereld gaan zonder meer nog een paar keer onderuit, en de dames zullen elke fout genadeloos voor het voetlicht brengen. En dat moeten ze ook doen. De mannen van de FOSS wereld zullen één ding tussen de oren moeten krijgen: het is niet langer een 'guy's thing', het wordt tijd om respect te tonen in wat we doen en zeggen.

• Toevoegen
• Zoeken

Commentaar (0)

Schrijf commentaar

Uw contact gegevens:

Naam:

Email:

Website:

Commentaar:

Onderwerp:

UBBCode:         -kleur-aquazwartblauwfuchsiagrijsgroenlimoenmaroonnavyolivepaarsroodzilvertealwitgeel -grootte-tinysmallmediumlargehuge

Message:

Security

Voer de anti-spam code in die in het plaatje staat.

Powered by !JoomlaComment 4.0 beta2