Open Trends nieuwsbrief

  • Open Trends, 2010, nummer 10

    Wat is transparantie? En hoe vertaalt zich dat naar het werk van online journalisten, bloggers en journalisten? Wat betekent het voor de Open Trends nieuwsbrief? Het hoofdartikel staat stil bij deze vragen en bespreekt het hNews microformat, het open source formaat dat door Associated Press is ontwikkeld en nu door 200 nieuwssites wordt gebruikt.

    Andere onderwerpen die deze week aan bod komen zijn onder ander de constatering dat gemeentelijke websites lastig te gebruiken zijn voor mensen met een handicap en de consultatie over interoperabiliteit van het Open Document bestandsformaat door OASIS. OASIS gaat zich ook bezig houden met open energiestandaarden. De overstap van Simon Phipps van Oracle naar het Open Source Initiative komt aan bod, evenals de Britse overheid die haar informatie onder een Creative Commons-licentie vrij gaat geven.

    De Codeplex Foundation heeft een nieuw bestuur, met opnieuw een stevig open source gezicht. Ten slotte staan we stil bij GUADEC 2010 en de nieuwe uitgave van freiesMagazin.

    Zoals altijd, veel plezier bij het lezen. Dat kan online of via PDF download. Tot volgende week.

  • Open Trends, 2010, nummer 9

    Mag je de ontwikkeling van vrije en open source software innovatief noemen? Open Trends zal deze vraag niet definitief kunnen beantwoorden, maar in de drie hoofdartikelen wordt wel betoogd dat innovatie en FOSS hand in hand gaan. In Nederland blijft het tobben met de invoering van open source software. Heerenveen en Amsterdam zetten de rem er op, Utrecht en Rijswijk gaan juist voorwaarts maar de manier waarop roept ook weer discussie op. De LiMo Foundation sluit zich aan bij een internationaal samenwerkingsverband van telecombedrijven en bundelt zo de krachten tegenover Google Android, iPhone, Symbian en Windows Phone 7. Document Freedom Day staat ook weer voor de deur.

    Waarom wil Richard Stallman het Public Domain Manifesto niet ondertekenen? Wat is de koers van de Codeplex Foundation onder haar nieuwe directeur Paula Hunter? Magnatune betaalt GNOME als dank voor bewezen diensten.

    In het commentaar wordt de meerwaarde van de soms felle discussie afgezet tegen de bedrijven die sociale media vooral gebruiken om te vertellen hoe ze zelf zijn (en hoe beroerd de anderen). Kortom, de Open Trends van deze week bestrijkt weer een breed terrein. Jullie kunnen online verder lezen of de PDF downloaden. Veel leesplezier en tot volgende week.

  • Open Trends, 2010, nummer 8

    De Open Trends nieuwsbrief draait deze week voornamelijk rond bedreigingen voor open source software en open standaarden. Arthur Doctors van Leeuwen trekt vernietigende conclusies over hét e-overheid project van Nederland, het NUP, een project dat mede moet zorgen voor een verankering van het actieplan Nederland Open in Verbinding bij de Nederlandse gemeenten. Hoe nodig dat is blijkt ook de stappen die Heerenveen en Amsterdam deze week bekend maakten om bij hun open source projecten op de rem te gaan staan. Wel eens gehoord van de International Intellection Property Alliance? Sinds deze week zijn ze erg bekend in de vrije en open source wereld. IIPA vindt landen die vrije en open source software promoten niet te vertrouwen en vraagt de Amerikaanse overheid daar maatregelen tegen te nemen. En IIPA vindt ACTA een prima idee. De relatie tussen commerciële leveranciers en het NOiV Jaarcongres staat centraal in de column. Sponsors die het inhoudelijke programma van de overheid bepalen? Lijkt me geen goed idee.

    Gelukkig was er ook positiever nieuws. Open Access krijgt 2,5 miljoen euro van de NWO. En Microsoft wil ons vertellen hoe zij tegen open source, open standaarden en open specificaties aankijkt.

    Open Trends, 2010, nummer 8 is online te lezen en natuurlijk ook weer te downloaden (PDF). Bedankt voor jullie aandacht en tot volgende week.

RSS

TZ
Banner
Naar een beter NOiV in 2010 en daarna PDF Afdrukken E-mail
Persoonlijke Beleidsopvatting - Columns
zondag, 25 oktober 2009 16:49

Na publicatie van het artikel 'Het Persbureau, pardon, Programmabureau, NOiV' is het redelijk druk geworden. Een aantal bloggers sloot zich aan bij de kritiek. Het onhandig geprogrammeerde evenement werd geschrapt (te weinig aanmeldingen), waarna duidelijk werd dat de Nederlandse vrije en open source gemeenschap geen gelegenheid meer had haar input te leveren voor een beter werkplan voor 2010-2011. Nu zijn er meerdere wegen die naar Rome leiden en dus ook meerdere mogelijkheden voor consultatie. Het voorstel voor een online consultatie heeft wat voorzichtige steun gekregen, onder andere van Frans Nauta, aangesteld als ambassadeur open communities. Of de consultatie er echt van gaat komen, of in de voorgestelde vorm gaat plaatsvinden, zal nog moeten blijken.

Het aantal publieke reacties was, los van de collegabloggers, erg beperkt. Zowel op de open als besloten mailing list (respectievelijk Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. en Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. ) bleef het rustig. Ik heb wel een aantal directe reacties gekregen die wat kritischer mijn kant op waren, maar wel prettig evenwichtig. Ze hebben, bij elkaar genomen, het denkproces in gang gezet dat tot dit artikel heeft geleid. Want het zit niet goed tussen het programmabureau en de bredere vrije en open source gemeenschap en -als we Theo Rinsema van Microsoft mogen citeren- ook niet tussen het programmabureau en de overheden. Op Webwereld biedt hij de hulp aan van Microsoft om de zegeningen van het actieplan Nederland Open in Verbinding uit te leggen aan overheden die het nog niet snappen. Maar wel nadat hij in hetzelfde artikel het plan als irrelevant heeft weggezet.

Volgens Rinsema volstaat de voorlichting van het NOiV zelf niet. Ook partijen als Microsoft moeten hieraan meewerken. Het imago van Microsoft als tegenstander van open source is daarbij geen belemmering. "Als de klant vragen stelt, zijn wij in staat om een goede weergave te geven [van het actieplan]," stelt hij.

Als de uitleg van het actieplan en de meerwaarde van open standaarden in handen moet komen van Microsoft, dan hebben we volgens mij wel een echt probleem.

De kern van het probleem

Waar moeten we de kern van het probleem zoeken? Is het een kwestie van betere voorlichting? Van meer mensen? Naar mijn mening ligt de echte oorzaak een heel stuk dieper, gaat het om een fundamentele weeffout in het actieplan Nederland Open in Verbinding. Het actieplan is enthousiast omarmd door de FOSS gemeenschap in Nederland en ook in het buitenland mocht het op veel belangstelling en waardering rekenen. Na de bekende motie Vendrik was dit eindelijk een definitieve en forse stap in de juiste richting.

Maar vanaf dag 1 waren de knelpunten ook zichtbaar. Het was en is een prachtig plan met mooie intenties, maar het staat op een dunne, boterzachte en smeltende ijsvloer. De eerste deadlines waren al volstrekt onhaalbaar, iets wat de FOSS wereld snel erkende en accepteerde. Immers het eindresultaat was belangrijker dan de deadlines die voor de politieke bühne waren geschreven. Veel lastiger is het ontbreken van harde mogelijkheden om non-compliance aan te pakken. Het plan heeft nauwelijks een verplichtende status.

Na publicatie werd de werkzaamheid van het actieplan ook nog eens stap voor stap ontmanteld. Waar het plan nog spreekt over de 'publieke sector' bleek vervolgens dat de werkzaamheid beperkt was tot de rijksoverheid. Dat scheelt een slok op een borrel. Het 'comply, or explain and commit' bleek uiteindelijk niet haalbaar en het mooie 'and commit' kwam te vervallen. Daardoor hoefden weigerachtige overheden zich niet meer vast te leggen op toekomstige implementatie van open standaarden en open source software.

En vergeet ook niet de forse klap die werd uitgedeeld door de besluitvorming rond de uniforme overheidswerkplek GOUD. De doelstellingen van het actieplan hebben niet direct een centrale plek gekregen in die besluitvorming, om het maar even voorzichtig uit te drukken.

Kortom, het programmabureau moet een actieplan uitvoeren zonder stevige politieke rugdekking, met een beperkt instrumentarium (verleiden mag, aanpakken niet) en stevig verzet van partijen als Getronics, Centric en ICT~Office. Om maar een paar problemen te noemen.

Dan heb je dus goede vrienden nodig

En die vrienden zijn niet direct de bovengenoemde partijen. Alles behalve. Centric lijkt zich vooral te specialiseren in 'complain and explain' en vertelt ondertussen aan haar opdrachtgevers, lees: overheden die publieke middelen inzetten, wat zij vooral niet kunnen doen op het gebied van open standaarden en open source software. Ben van Lier gebruikt zijn column op Digitaal Bestuur vooral om woordspelletjes te spelen met de afkorting NOiV: Nederland Openlijk in Verwarring, Nederland Open in Verkwisting en Nederland Open in Verwarring. Als schrijver kan ik die woordspelletjes nog wel waarderen en ik gun Ben zijn afwijkende mening over het overheidsbeleid (hoe mager dat beleid ook is ingebed). Maar het wordt wat anders als die negatieve houding gaat leiden tot frustratie van overheidsinvesteringen die juist uitvoering geven aan dat overheidsbeleid.

Maar echte vrienden word je niet zo maar

Nee, de echte vrienden zouden te vinden moeten zijn in de vrije en open source wereld. Daar zit de natuurlijke steun voor open standaarden en open source software en het zou toch vanzelfsprekend moeten zijn dat alle organisaties, bedrijven en individuen met een kloppend open source hart zich onverkort achter het actieplan én het programmabureau scharen? Ja, en nee.

Ja, want wij hebben onze lange termijn visie goed op het netvlies staan en we beseffen dat het actieplan een voor Nederland unieke kans is eindelijk iets meer te doen aan open standaarden en open source software. We weten dat in Nederland-Polderland veranderingen heel taai, heel stroperig en heel langzaam verlopen, dus elke stap voorwaarts is er een.

Aan de andere kant is Nederland, zelfs niet met het mooiste actieplan ter wereld, niet het braafste open source kindje van de klas. Waar we normaliter graag het Europese gemiddelde opzoeken, soms blij zijn in de bovenste regionen van ranglijsten te staan, bungelen we op open source gebied gruwelijk in de onderste regionen van de achterhoede. Voor Microsoft is Nederland echt geen vechtersmarkt. Niks geen ambitieuze projecten, niks geen grootschalige migraties naar open source software, niks geen duidelijke standpunten.

Kortom, we moeten in Nederland nog forse achterstanden inlopen en elk compromis, elke verwatering van doelstellingen, elke misser om echt slagen te maken zet Nederland verder op achterstand. Aangezien wij er stellig van overtuigd zijn dat een open source economie een echte innovatieve economie is, betekent dat ook een verder verlies voor Nederland-Kennisland en lopen we het risico dat toekomstige generaties ICT-ers straks daklozenkranten mogen verkopen in Oost-Europa. Want daar wordt wel serieus geïnvesteerd in open en dus in innovatie.

Als vrije en open source wereld kunnen niet tevreden zijn met de kruimels, de kleine stapjes, de magere overwinningen, zeker als we tegelijkertijd zien hoe de overheid haar eigen open voornemens negeert en fors blijft investeren in gesloten technologie.

Uit de dode hoek

De vrije en open source wereld in Nederland verhoudt zich tot de overheid als een fietser tot een vrachtwagen. Als het gaat om open standaarden en open source software kunnen we stellen dat er -zij het heel voorzichtig- de intentie van de vrachtwagen is om rechtsaf te slaan, een nieuwe weg in te gaan. Het gevaar voor de fietser is wel dat deze door afslaande vrachtwagens vermorzeld kunnen worden. En dat zie ik in ieder geval gebeuren in de relatie van het programmabureau en de FOSS wereld.

De inzet om vrije en open source organisaties dit voorjaar meer te betrekken bij het proces valt zeker te waarderen, maar de manier waarop het werd gedaan heeft uiteindelijk meer schade aangericht. Dat is voor een deel te wijten aan de deelnemende personen en organisaties zelf. Het eindresultaat is een sfeer van 'guilty by association'. De reputatie (geloofwaardigheid en integriteit) van tot dusverre gerespecteerde open source vertegenwoordigers wordt ernstig geschaad als zij samenwerken met het programmabureau. Omgekeerd zijn er heel wat partijen in de open source wereld die het programmabureau niet meer serieus nemen en óf lekker hun eigen ding blijven doen óf in de buurt blijven hangen vanwege (mogelijke) financiële voordelen. Hoe dan ook, een alles behalve gezonde situatie.

Hoe krijgen we de vrachtwagen en de fietser weer meer op hetzelfde spoor? Dat is weer het mooie van de open werkwijze, er is altijd verbetering mogelijk. Volgens moeten zowel de vrachtwagen, de overheid en het programmabureau, en de fietser, de FOSS organisaties, aan het werk.

Definieer je open community

In mijn reactie op de berichten van Mike Kortekaas stelde ik de vraag wat het programmabureau verstaat onder open communities. In mijn optiek is de term 'open communities' een container waaraan verschillende definities en invullingen zijn toe te kennen. Je kan het hebben over ontwikkelgemeenschappen, vendor-specifieke gemeenschappen, open source lobbyisten, gebruikersgemeenschappen, en niet al die gemeenschappen kunnen tegelijkertijd even relevant of interessant zijn voor het programmabureau. Maar ze beschouwen zich allemaal als deel van de open community in bredere zin.

Ik ben mij er al te zeer van bewust dat het programmabureau niet de aanjager is of zal zijn van het open source gevoel in Nederland. Zoals in een van de mailtjes werd gesteld, het programmabureau is een binnenboordmotor van de overheid (en, even voor de herhaling, ook maar een deel van die overheid). Als ik dan de open community voor het programmabureau moet definiëren dan zijn dat primair alle ambtenaren die in de betreffende overheidsorganisaties op verschillende niveaus proberen met open standaarden en open source software aan de slag gaan. Dat zijn de aanknopingspunten, de relevante ambassadeurs, de evangelisten die van binnenuit proberen de vrachtwagen de juiste kant op te sturen.

Het lijkt mij cruciaal om dat netwerk zo open en compleet mogelijk in beeld te brengen. Dat zijn de mensen die de toekomstige innovatie van de overheid vandaag gestalte geven. Ik kan mij bijna niet voorstellen dat het om ambtenaren gaat die hun voorliefde voor open standaarden en open source software zwaar geheim moeten houden om niet bij een of andere top pipo uit de gratie te vallen.

Het zichtbaar en inzichtelijk maken hoeft in praktisch opzicht geen probleem te zijn. Het Ambtenaar 2.0 netwerk timmert stevig aan de weg en je kan er zo een netwerk Open Ambtenaar 2.0 aan vast hangen. Dat is ook handig met oog op een inbedding op de langere termijn.

'Ho even Jan, hoe zit het dan met die andere open gemeenschappen?'. De andere open gemeenschappen zijn in ieder geval secundair voor wat betreft de taak van het programmabureau NOiV en kunnen op de eerste plaats een instrumentele rol spelen op het gebied van kennis, deskundigheid en diensten. De inzet van individuen en organisaties in het open domein komt in hoofdlijnen neer op belangenbehartiging. Het doet er weinig toe of die belangenbehartiging op ideële of commerciële grondslagen is gestoeld. Maar het betekent wel dat we met het programmabureau in gesprek willen, er mee samen willen werken, maar het soms of vaak grondig oneens met het bureau of met elkaar zijn. Binnen de FOSS gemeenschap raken de afzonderlijke belangen elkaar vaker wel dan niet, maar de onenigheden zijn er wel degelijk. En als we het niet eens zijn met de keuzen van het NOiV maken we herrie. Vandaar dat het volgende punt gelijk van belang is.

Het is in onder dit punt wel belangrijk eveneens een open en compleet beeld te geven van alle derde partijen die mee (willen) praten over het actieplan en de wijze waarop het uitgevoerd wordt. Voor deze partijen is volledige transparantie een eis. Je meldt je aan, geeft aan wat je primaire belangen zijn en mag meedoen aan het debat.

Toon ruggengraat

De laatste categorie open gemeenschappen is wel wat gewend. We hebben onze 'tribal elders' en 'beneficient dictators for life'. In de FOSS wereld wordt niet gepolderd. Daar is alle ruimte voor een serieuze, pittige en soms heftige discussie, daar is ruimte voor nieuwe bijdragen en suggesties, maar uiteindelijk worden de knopen doorgehakt. Wat mij betreft mogen de secundaire open gemeenschappen verwachten dat ze serieus worden genomen, dat ze op structurele en gestructureerde wijze kunnen bijdragen aan het debat rond de uitvoering van het actieplan NOiV, dat hun kennis en deskundigheid op de juiste wijze wordt aangeboord. Maar de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor de door te hakken knopen ligt bij het programmabureau. Als de consultatie serieus is aangepakt, is het laatste geen probleem zeker niet als de keuzen vergezeld gaan van een duidelijke onderbouwing.

Toon ook ruggengraat in het publieke debat. Ga met je volle gewicht achter het actieplan staan en de keuzen die bij de uitvoering zijn gemaakt. Durf te reageren op het gepruil van Ben van Lier, op het azijn van Jan Stedehouder. Stop alsjeblieft met die zoete columns, maar neem stevig stelling in reactie op kritiek en stel de mogelijkheid open om via de site in debat te gaan. Doe ook mee in dat debat. Ik verwacht daarbij echt niet dat vanuit het programmabureau de opdrachtgever wordt afgekamd of dat de columns worden gebruikt om dwarsliggende topambtenaren over de tong te halen. Maar het zou wel mooi zijn als de gevolgen van keuzen elders in de overheid worden bezien in het licht van het actieplan.

Leg de knelpunten bij de FOSS wereld neer

Veranderingen zijn lastig te realiseren en tussen de mooie wensen van het actieplan en een soepel lopende uitvoering ligt een hele wereld van problemen en knelpunten. Als ik het goed begrepen heb worden overheidsorganisaties begeleid bij het uitzetten van strategische lijnen richting meer open standaarden en open source software. Het kan bijna niet anders of daar volgen lijsten van knelpunten en problemen uit voort. Bestuurlijke vraagstukken, procesmatige vraagstukken en hele praktische vraagstukken op applicatieniveau. Benoem die problemen in alle openheid. In mijn lezing op T-DOSE en de HCC Linux themadag bespreek ik onder andere het voorbeeld van de open source migratie van Milieudefensie. Daarin worden een aantal pijnlijke problemen en tekorten aangegeven bij open source software. Milieudefensie stuurt die problemen terug naar de relevante gemeenschappen.

Ik kan mij niet voorstellen dat de vrije en open source gemeenschappen in Nederland grote bezwaren hebben tegen een vraaggericht werkend programmabureau dat naar buiten treedt in de trant van: "Dames en heren, dit zijn de problemen die deze week naar voren zijn gekomen, we hebben reële oplossingen nodig".

Kom met echte benchmarks

Meten is weten, maar de huidige metingen bieden weinig meerwaarde. Zowel op de NOiV monitor als het lijstje open source software dat bij de overheid in gebruik is, is het makkelijk schieten. Besteed in plaats daarvan tijd aan het ontwerpen van een open source scorecard voor overheden waarin gemeten wordt hoe open standaarden en open source software daadwerkelijk zijn geïmplementeerd. Mij boeit het niet of een overheid document X of Y heeft ondertekend. Het gedoe rond de WOB Open Source heeft laten zien dat sommige ondertekenaars van het manifest open overheden (waarvoor punten worden gegeven in de huidige monitor) in de praktijk een lange neus trekken richting werkelijke openheid. Dus, op naar meer harde meetpunten. Op hoeveel werkplekken wordt echt met open source software gewerkt, door hoeveel medewerkers. Welk deel van het budget is besteed aan 'open' en hoe reëel waren die investeringen?

En dan is het niet erg om de lijsten door de betrokken overheden zelf in te laten vullen, maar vervolgens mag -moet wellicht- ook van buitenaf kritisch meegekeken worden. Op deze manier stappen we af van de papieren werkelijkheid die nu gecreëerd is rond de implementatie van het actieplan Nederland Open in Verbinding.

Open source journalistiek, tel je zegeningen

Waar de bredere maatschappelijke en politieke belangstelling voor open source en open standaarden gering is, kan ze zich wel verheugen in de aandacht en betrokkenheid van ter zake kundige journalisten. Dit zijn journalisten met een stevig kloppend open source hart (dat ook niet onder stoelen en banken steken, waardoor het geheel wel transparant is) én met kennis van zaken over de materie zowel beleidsmatig als softwarematig. Oftewel, mensen die je niets op de mouw kan spelden en die door elk PR en voorlichtingsverhaal heen prikken. Het zijn ook mensen die journalistieke integriteit en onafhankelijkheid hoog in het vaandel hebben staan en derhalve het verhaal zullen publiceren, ook al wordt het een pijnlijk verhaal voor de open source kant.

Wat je dus niet moet doen is hen buiten de deur houden, hun vragen niet beantwoorden of aan het lijntje houden. Dat zijn evenzovele signalen dat er iets aan de hand is en dat nader onderzoek gerechtvaardigd is. Zo'n handelswijze is de ideale voedingsbodem voor nog pijnlijker vragen en WOB-verzoeken. De feiten komen hoe dan ook boven tafel.

Wat het programmabureau wel moet doen is haar zegeningen tellen. In het open domein beschik je over verschillende mensen die een open en eerlijk verhaal weten te waarderen, daar integer mee om kunnen gaan en dat op journalistiek verantwoorde wijze naar buiten kunnen brengen. Ga het open gesprek aan, geef duidelijk aan wat 'off the record' moet blijven (geen onbekend fenomeen, echt niet) en beschouw de journalisten niet als vijanden.

Zal dat altijd goed aflopen? Natuurlijk niet, maar wat is het leven zonder risico's. Het interview van Hans Sleurink met Ineke Schop is een mooi voorbeeld van hoe het zou moeten. Het is een open en eerlijk relaas geworden, met duiding van vraagtekens en knelpunten die wij toch al vermoedden, met openhartige kritiek richting de opdrachtgever, over niet haalbare taakstellingen. Natuurlijk breekt dan even de pest uit en moet de staatssecretaris zich verantwoorden bij de Tweede Kamer. Nou en? Daar wordt hij voor betaald. Je moet het niet te vaak doen, maar om de zaak in beweging te krijgen als het klem vast komt te zitten is het een legitiem middel.

Het mag best realistisch

Iedereen met maar een greintje verstand van ICT en veranderingsprocessen weet één ding zeker: het loop nooit soepel. Niemand zal verwachten dat het implementeren van open oplossingen zonder veel problemen gaat verlopen. Bij het verzamelen van 'best practices' is de meerwaarde niet gelegen in beschrijven wat er allemaal goed ging, maar vooral in het vastleggen van de knelpunten, de problemen en de weerstanden. Zelfs een mislukt migratietraject is waardevol om vast te leggen. Op de NOiV site staat het bericht dat de nieuwbakken adviseurs decentrale overheden de komende periode 50 gemeenten gaan bezoeken en daar verslag van doen. Maak daar alsjeblieft geen mooie voorlichtingsverhaaltjes van, maar zorg voor realistische casuïstiek. Neem ook gemeenten mee die keihard zeggen geen zin te hebben in open source en open standaarden en leg vast waarom dat is.

Wat is hier de meerwaarde van? Heel simpel, op deze manier wordt de NOiV site een echte kennissite, met herkenbare casuïstiek, met een realistische beschrijving van situaties, problemen en gevonden oplossingen die herkenbaar zijn voor collega's in overheidsland die de stap nog moeten zetten. Openhartige en eerlijke beschrijvingen vergroten de geloofwaardigheid, maar bieden ook de mogelijkheid om structurele en hardnekkige problemen centraal in kaart te brengen en terug te spelen naar derden, hetzij de opdrachtgevers, hetzij de ontwikkelaars van vrije en open source software, hetzij naar open dienstverleners.

Fietser, het wordt tijd om zichtbaarder te worden

De vrachtwagen heeft een eigen verantwoordelijkheid om in de dode hoek te kijken en de bovenstaande voorstellen dragen bij aan het verkleinen van de dode hoek van het programmabureau. Maar maatregelen rond de dode hoek hebben weinig zin als de fietser in het verhaal niet de eigen verantwoordelijkheid neemt en zorgt dat hij/zij goed in het beeld van de vrachtwagenchauffeur komt.

De uitvoering van het actieplan Nederland Open in Verbinding is een kleine twee jaar onderweg. Het is volgens mij wel duidelijk dat het actieplan niet ongeschonden de huidige looptijd door gaat komen, want is het bijbehorende instrumentarium te zacht voor. Ondertussen zijn open source en open standaarden lekker weggezakt op het prioriteitenlijstje van de Tweede Kamer, zijn de belangrijkste ondersteuners in de Kamer doorgeschoven naar andere dossiers en heeft de staatssecretaris ook andere dingen aan het hoofd. Och, er komen vast wel incidenten en pijnlijke berichten in de media waardoor alle politici hun onverminderde commitment aan het open beleid kunnen bevestigen, om daarna weer over te gaan tot de orde van de dag. Maar is dat wat wij willen? Dat negatieve incidenten het beeld rond open standaarden en open source gaan bepalen?

Het wordt in ieder geval tijd nu te beginnen met onze werkzaamheden voor het volgende actieplan. Waar zouden we op in kunnen zetten? Ik denk aan twee hoofdpunten.

Harde investeringen in open standaarden en open source software

Het realiseren van een open overheid is op zijn minst een kwestie van gestaag en hard doorwerken. In het actieplan ontbreekt het aan duidelijke instrumenten, concrete doelstellingen en een bonus/malus voor overheden die al dan niet meewerken. Er is een forse weerstand te overwinnen. De vraag is ook of de lokale ICT sector überhaupt in staat zou een sterk toegenomen vraag naar open source software en diensten op te vangen. In mijn optiek zou het al winst zijn als vanaf 2011 een vast percentage van alle ICT uitgaven van de overheid geoormerkt zou zijn voor open source software en diensten. Dat is niets nieuws, het gebeurt elders in Europa ook. De overheid neemt daar het voortouw om te bepalen welke lokale open source bedrijven voor die middelen in aanmerking komen. Tussen nu en 2011 moeten we dan werken aan een soort open source benchmark zodat de overheid weet welke bedrijven aan de gestelde vereisten kunnen voldoen.

Het percentage moet in de loop van de tijd groeien en het groeipad moet opgenomen zijn in het komende actieplan. In eerste instantie zullen de gevolgen voor de Centrics en Getronics van deze wereld redelijk beperkt zijn. Aan hen de keuze te gaan voldoen aan de open source benchmark of niet. Doen ze dat niet, dan merken ze vanzelf een afname van de klandizie. Het geleidelijke groeipad stimuleert wel de lokale economie, zowel op het gebied van dienstverlening als productontwikkeling.

Misschien moet er even goed naar de aanbestedingsregels worden gekeken, maar aangezien het elders in Europa ook wordt gedaan kan ik mij voorstellen dat de ruimte in de regelgeving te vinden is.

Harde, maar realistische doelstellingen

Als open gemeenschappen moeten we nu al inzetten op compliance aan de doelstellingen in het huidige actieplan. We mogen niet tevreden zijn met de bestaande situatie en gezien de achterstanden die we ten opzichte van Europa hebben moeten nog forse slagen worden gemaakt. Nu de onrealistische data van het huidige actieplan al achter ons liggen (of bijna achter ons liggen) is het risico te groot dat het een 'muddling through' wordt, een tevredenheid over de winst die we in ieder geval hebben kunnen boeken. Dit laatste is leuk voor het programmabureau, maar als belangenbehartigers van vrij en open moeten we ambitieuzer zijn. Wij moeten die harde doelstellingen formuleren, maar ze moeten wel realistisch en haalbaar zijn.

Werk aan maatschappelijk draagvlak

De inzet richting de politiek moet worden opgevoerd. We zullen nu de politiek moeten bewerken zodat de harde doelstellingen terecht komen in de verschillende verkiezingsprogramma's. Het lijkt me ook wenselijk nu al steviger in te zetten op het verharden van het instrumentarium van het programmabureau. Ook dat loopt via de Tweede Kamer. Als belangenbehartigers staat het ons vrij onafhankelijk onderzoek te doen naar de voortgang van het actieplan en daarover te publiceren. 'Naming and shaming' moet van ons afkomstig zijn.

Maar het is wellicht belangrijker het bredere maatschappelijke draagvlak voor open source en open standaarden in de samenleving te vergroten. Wij zijn er erg mee bezig en steken er veel tijd in, maar veel mensen boeit het simpelweg niet. We zijn ook erg met elkaar bezig. Neem een voorbeeld aan de HCC dat -eindelijk- begonnen is om alle losse Linux initiatieven bij elkaar te trekken. De Nederlandstalige Ubuntu gemeenschap speelt daar een centrale rol bij. Het zichtbaarder maken van een brede open source beweging draagt bij tot draagvlak en daarmee tot politieke invloed. Een mooi voorbeeld vind ik zelf ook het seminar Open voor Beslissers, waar gericht wordt op besluitvormers in de publieke sector die waarschijnlijk nauwelijks zicht hebben op het open standaardenbeleid.

Ter afronding

Uiteindelijk is dit artikel natuurlijk veel te lang geworden. Ik heb niet de illusie dat dit de wonderbaarlijke oplossingen zijn voor het verbeteren van de relatie en samenwerking van het programmabureau NOiV en de FOSS wereld in Nederland. Het zijn ideeën die gericht zijn op het scheppen van meer duidelijkheid, meer realiteit en het duiden van elkaars verantwoordelijkheden. Het is een 'release candidate' versie, een waarover gediscussieerd mag worden.

Commentaar (3)
  • ReinoutS  - Draagvlak
    Kun je iets meer vertellen over de "Nederlandstalige Ubuntu-gemeenschap" die een centrale rol speelt bij het bij elkaar trekken van Linux-initiatieven door de HCC? Wat voor initiatieven zijn dat zoal?

    Ik vind overigens wel dat je de vinger op de zere plek legt wat betreft de samenwerking tussen NOiV en de community's.
  • JoG
    @ReinoutS Volgens mij refereert Jan aan HCC!linux, "... opgericht om de krachten te bundelen van de Linux-gebruikers binnen en buiten HCC...." bron: 'HCC richt Platform Linux op'.
  • Rik
    "Het plan heeft nauwelijks een verplichtende status."

    Sterker nog, geen. Het is niet verankerd in een wet.
Schrijf commentaar
Uw contact gegevens:
Commentaar:
[b] [i] [u] [url] [quote] [code] [img]   
Security
Voer de anti-spam code in die in het plaatje staat.
 

Eerder geplaatste artikelen

Transparante Zaken in 2010
11/01/2010

Wij, dat zijn Brenno de Winter en Jan Stedehouder, zijn medio 2009 begonnen met Transparante Zaken in het kielzog van het besloten overleg van het programmabureau NOiV met een aantal open organisaties is Nederland. Wij waren en zijn van mening dat dit niet de weg kan zijn om de open gemeenschap in Nederland te mobiliseren ter ondersteuning van het actieplan Nederland Open in Verbinding. 'Vrij' en  [ ... ]


TZ biedt ondersteuning bij schrijven persberichten
05/12/2009

Met ingang van 1 januari 2010 kunnen vrije en open source organisaties bij Transparante Zaken terecht voor het laten schrijven van hun persberichten. Er wordt heel wat georganiseerd in FOSS-Nederland, activiteiten die een bredere bekendheid verdienen. Het versturen van goede persberichten is daar onderdeel van. Hoe gaat dit te werk? Vrije en open source organisaties die ondersteuning willen bij  [ ... ]


[Persbericht] Open 2.0 wil open discussie en samenwerking stimuleren
05/12/2009

Het stimuleren van een open discussie over 'vrij en open' in Nederland, via een open platform met zeer lage drempels voor deelname. In de kern is dit de gedachte achter Open 2.0, een nieuw initiatief dat door Joost Geraets (OpenNieuws) op 1 november 2009 in het leven is geroepen. Het succes van de sociale netwerken Ambtenaar 2.0 en Bibliotheek 2.0 riepen de vraag op of een dergelijk netwerk voor d [ ... ]


[Persbericht] Linux Professional Institute Nederland benoemt eerste bestuursleden
05/12/2009

De initiatiefnemers van het Linux Professional Institute-Nederland (LPI Nederland) kozen op 25 november 2009 hun eerste bestuur. Met de installatie van de nieuwe bestuursleden kan het onafhankelijke certificeringsinstituut aan de slag. "De LPI-certificering dient beschouwd te worden als dé basiskwalificatie voor iedere ICT-er of organisatie die met Linux werkt", zo stelt de kersverse voorzitter E [ ... ]


Werkgroep NOiV 2.0 - nadenken over een nieuwe horizon
25/11/2009

Hoe zou ik me voelen als ik verantwoordelijk was voor de uitvoering van een prachtig beleidsprogramma, maar vervolgens (1) merk dat ik nauwelijks instrumenten heb om de doelstellingen te realiseren, (2) mijn opdrachtgever parallelle besluiten neemt die niet bijdragen tot verbetering van de situatie, (3) ik daar ook niet al te veel over mag zeggen in het publieke debat en (4) vervolgens wel wordt a [ ... ]


Er was eens ...
15/11/2009

Tja, dit was de titel van een column waar ik al een paar dagen op aan het broeden was. Ik bedoel, het zal toch maar weinigen zijn ontgaan dat ik deze periode een kritische volger van het programmabureau Nederland Open in Verbinding ben, dat ik graag zie dat de betrokkenheid van de vrije en open source gemeenschap wat beter en transparanter wordt georganiseerd en daar ook nog wel wat suggesties voo [ ... ]


Open 2.0 en een vliegende start
06/11/2009

Het Open 2.0 platform is nog slechts kort in de lucht (en er wordt nog volop gesleuteld aan de functionaliteiten) maar het is goed te zien dat de nieuwe aanmeldingen gestaag binnen komen. De eerste groepen zijn gevormd, de eerste discussies op gang gebracht. Op de About pagina staat meer informatie over ontstaan en doelstelling. Wat wil Open 2.0 worden/zijn? Wouter Tebbens heeft in een e-mail be [ ... ]


[Persbericht] Onafhankelijke Linux certificering nu ook in Nederland beschikbaar
03/11/2009

Over één ding zijn ICT-analisten het zeker eens: de komende jaren gaat het gebruik van het open source besturingssysteem Linux bij bedrijven en overheden toenemen. In deze periode van economische krapte blijkt het investeren in Linux kostenbeparend te werken en organisaties de nodige flexibiliteit te geven om slagvaardiger te opereren. Daarnaast voeren Europa en Nederland een stimulerend ICT-be [ ... ]


Op weg naar NLUUG - Het Open Web (4)
26/10/2009

Op 29 oktober 2009 organiseert de NLUUG de conferentie Het Open Web. Transparante Zaken staat in de weken voorafgaand aan de conferentie stil bij een aantal sprekers en presentaties. In het vierde en laatste artikel is dat Henk Klöpping en zijn presentatie over de Yubikey. Want natuurlijk is het wel erg handig en leuk informatie te delen via het internet, maar wie geeft mij de garantie dat de man [ ... ]


Naar een beter NOiV in 2010 en daarna
25/10/2009

Na publicatie van het artikel 'Het Persbureau, pardon, Programmabureau, NOiV' is het redelijk druk geworden. Een aantal bloggers sloot zich aan bij de kritiek. Het onhandig geprogrammeerde evenement werd geschrapt (te weinig aanmeldingen), waarna duidelijk werd dat de Nederlandse vrije en open source gemeenschap geen gelegenheid meer had haar input te leveren voor een beter werkplan voor 2010-2011 [ ... ]


Overige bijdragen